پرونده اعتیاد(۳): آشنایی مختصر با انواع مواد مخدر
مواد مُخَدِّر موادی با خواص دارویی هستند که با سوء مصرف یا مصرف بیش از اندازه به منظور کسب لذت یا تجربه حالات غیرعادی استفاده میشوند. این مواد فرآورده های گیاهان خشخاش، شاهدانه، كوكا و تركیبات شیمیایى مشابه آنها هستند. مصرف مداوم این مواد سبب وابستگی دارویی و اعتیاد مصرفکننده میشود. انواع مواد مخدر عبارتند از:
1- مواد سستى زا :
موادى هستند كه مصرف آن بر روى سلسله اعصاب مصرف كننده اثر گذاشته و در نتیجه فعالیت فكرى و بدنى او را سست نماید. این مواد به دو دسته تقسیم میشوند :طبیعى (مانند استحصالات گیاه خشخاش، تریاك، شیره تریاك، مرفین) و مصنوعى (مانند هروئین، متادون، نرمتادون، پاپاورین، پتیدین، انواع و اقسام قرص هاى مسكن و آرام بخش)
2- مواد توهم زا:
با مصرف این مواد فرد دچار اوهام حسى و بصرى می شود. این مواد شامل دو دسته هستند: طبیعى (مانند استحصالات گیاه شاهدانه، حشیش، بنگ، ماریجوانا، گراس، چرس، مسكالین، جو سیاه آفت زده، برخى از قارچهاى حاوى مواد توهم زا، دانه هاى نوعى نیلوفر وحشی) و مصنوعی (مانند ال.اس.دی(L.S.D) ، دی متیل تریپتامین (D.M.T) ، دی اتیل تریپتامین (D.E.T))
3- مواد توان افزا:
مصرف آن بر روى سلسله اعصاب تأثیر گذاشته و در نتیجه فعالیت فكرى و بدنى مصرف كننده بیشتر و باعث هیجان می شود. این مواد به دو دسته تقسیم می شوند كه عبارتند از :طبیعی (مانند برگ كوكا، كوكائین، كراك، برگ و ساقه برخى درختان مثل خات و كراتم و ناس) و مصنوعی (مانند آمفتامین، متیل آمفتامین، تركیبات آمفتامینها)
تریاک: به شكل ماده قهوه ای تیره رنگ با بوی مخصوص است. که از تیغ زدن گرز خشخاش و لخته شدن شیره خشخاش نارس بدست می آید. تریاک حاوی چند ترکیب مخدری از جمله مورفین و کدئین است. مهمترین ماده مخدر موجود در تریاک مورفین است که اثرات تریاک نیز ناشی از تأثیر همین ماده بر روی سلولهای بدن است. معمولا قاچاقچیان مواد مخدر جهت سود بیشتر، تریاک را با مواد زائد زیادی مخلوط می کنند تا حجم و وزن آن اضافه شود! این قضیه درباره سایر مواد مخدر هم مصداق دارد.
شیره سوخته: فرم دیگری از تریاک است که از جمع آوری باقیمانده تریاک که در نتیجه سوختن در حین کشیدن آن توسط وافور در محفظه سفالین وافور باقیمانده است، بدست می آید. مقدار مورفین و سایر آلکالوئیدها در این نوع تریاک بیشتر از خود تریاک است.
شیره: از حل کردن تریاک در آب و صاف کردن آن بدست می آید.
مورفین: مورفین از تریاک استخراج میشود و یا مستقیما از ساقه خشخاش بدست می آید و به صورت پودری کریستالی به رنگ قهوه ای روشن و یا سفید می باشد. مورفین اولین ماده ای بود که در سال ۱۸۰۴ میلادی بصورت خالص از تریاک بدست آمد. مورفین به اشكال قرص، كپسول، پودر یا محلول عرضه می شود و از طریق خوراكی، كشیدن از راه مجاری تنفسی و تزریق زیر پوستی و داخل سیاهرگی مورد استفاده قرار می گیرد.
هروئین: هروئین در سال ۱۹۰۰ از مورفین ساخته شد. در ابتدا به عنوان دارویی برای درمان مؤثر اعتیاد به مورفین ارائه شد. اما بزودی متوجه شدند که قدرت آن پنج برابر مورفین است.
کراک: بصورت کلوخ های سفید رنگی که تمایل به رنگ قهوه ای دارند به بازار عرضه می شود. ظاهر آن شباهت زیادی به تکه های کشک دارد. کراک فراورده ای مشتق از کوکائین است اما ترکیب آن در ایران با شکل متداول ان متفاوت است. کراک موجود در بازارهای ایران از تقطیر هروئین و ترکیب آن با مواد شیمیایی خاص درست می شود. می توان گفت که در حال حاضر قوی ترین ماده مخدر در دنیاست بطوریکه یکبار مصرف آن معادل اعتیاد است!
نورجیزک: بصورت مایعی نارنجی رنگ که در ویالهایی بدون آرم و نوشته عرضه می شود. کورتن و یک مخدر مانند هروئین از ترکیبات اصلی این ماده است و امکان وجود مواد محرک در آن منتفی نیست.
متادون :یك ماده مخدر مصنوعى است كه در جنگ جهانى دوم به علت كمبود مرفین براى تسكین مجروحین به وسیله آلمانى ها ساخته شد. در حقیقت متادون یك داروى برطرف كننده درد است كه براى تسكین سرفه هم از آن استفاده میكنند. گرچه متادون خود یك ماده اعتیادآورنده قوى است ولى به عنوان یك داروى پزشكى براى ترك و معالجه معتادان به تریاك، هروئین و مرفین از آن استفاده می كنند. اثرات دارویى آن تا حدى شبیه به مرفین بوده، با این تفاوت كه پس از مصرف، مدت بیشترى طول میكشد تا اثرات آن ظاهر شود و به مدت طولانى تر در بدن باقى می ماند
كدئین :یكى از مشتقات معروف تریاك است و به عنوان مسكن در اشكال مختلف قرص، كپسول و شربت در پزشكى كاربرد دارد. اثر كدئین در حدود اثر مرفین است و در صورتى كه زیاد مصرف شود علائمى مانند اثرات مرفین خواهد داشت.
حشیش :ماده اى به رنگ سبز تیره و گاهى قهوه اى مایل به سبز شبیه حنا كه از گل، برگ و ساقه گیاه شاهدانه مؤنث و از ترشحات چسبنده آنها به صورت صمغ به دست می آید.
بنگ :سر شاخه هاى گلدار یا به میوه نشسته و خشك شده بوته شاهدانه - اعم از ینكه ماده رزینى آن را قبلا گرفته یا نگرفته باشند - بنگ نامیده می شود.
مارى جوانا :در آمریكا برگها و گلهاى شاهدانه آمریكایى را خشك میكنند و از آن توتون سبز رنگى به دست می آورند كه همان ماری جواناست. چون این توتون خیلى زبر است براى پیچیدن آن از چندین دور كاغذهاى سفید یا قهوه اى رنگ استفاده میكنند. این سیگار به كندى میسوزد و خیلى زود خاموش میگردد، به همین علت معتادان با پكهاى سریع و دسته جمعى مانع خاموش شدن آن می شوند و براى این كه از این سیگار استفاده كامل بشود در اماكن سر بسته استعمال میگردد.
گراس: در زبان انگلیسى به معنى علف است و در اصطلاح همان بنگ و ماریجواناست. برگهاى بوته شاهدانه كه در واقع مثل علف است جمع آورى كرده، مانند سیگار مصرف می كنند، گاهى هم آن را مثل چاى دم كرده و می خورند.
چرس :همان حشیش است كه از رزین آماده شده از سر شاخه هاى گلدار و به میوه نشسته گیاه بالغ شاهدانه تهیه میشود و از انواع دیگر ان مرغوبتر است.
ال.اس.دی: به اشکال مختلف مانند قرص نقرهاي خاكستري رنگ، پودر سفيد رنگ، كپسول و مايع صاف و روشن و بدون رنگ و بو يافت ميشود.
كوكائين: مادة بلوري سفيد رنگي است كه از برگهاي گياه كوكا به دست ميآيد و به صورت تدخینی و استنشاقی مورد استفاده قرار می گیرد.
ناس : ناس بوته اى است كه در افغانستان و پاكستان مى روید. برگهاى آن را اگر تازه باشد ، میجوند و خشك كرده آن را مثل حنا كوبیده در زیر لثه قرار میدهند. براى تأثیر بهتر و بیشتر، كمى خاك سیگار یا آب آهك به آن اضافه میكنند. مصرف كنندگان آن احساس گرمى و نشاط میكنند، ولى اثر آن به مراتب از سایر مواد محرك كمتر است.
پ.ن: شیوه های استفاده از این مواد و عوارض احتمالی هر یک به دلیل محدودیت های موجود در مطبوعات و شائبه بد آموزی از این مطلب حذف شده است٬ اما دوستان با یک سرچ ساده اینترنتی می تواند به این موارد دست بیابند!
تصویرسازی: محسن جزایری
طرح: وحید عرفانیان
