دندان پزشک کاذب

گهی پشت به زین و گهی زین به پشت

بيشتر دندانپزشکان، دردهاي عضلاني-اسکلتي را در قسمتي از دوران‌ کار حرفه‌اي‌شان تجربه مي‌کنند. اگرچه ممکن است يک کمردرد يا گردن‌درد موقتي چندان مورد توجه قرار نگيرد، ولي در صورت ناديده گرفتن درد‌هاي مکرر اين‌چنيني، احتمال بروز يک ناتواني پايدار وجود دارد...

اين مسأله در حالت‌هاي پيشرفته ممکن است حتي موجب جلوگيري از فعاليت حرفه‌اي دندانپزشک شود. تحقيقات بيانگر يک شيوع 81 درصدي از درد بازو، گردن، کمر و شانه در ميان دندانپزشکان است.

دردهاي اسکلتي
عوامل خطرسازي نظير وضعيت‌ها و حالت‌هاي استاتيک طولاني‌مدت، انجام حرکات تکراري، قرار گرفتن در يک وضعيت نامناسب به مدت طولاني، استعداد ژنتيکي، استرس رواني و سن، همگي از جمله عواملي هستند که مي‌توانند به يک درد
عضلاني-اسکلتي در يک دندانپزشک منجر شوند. در اين ميان، ناحيه در معرض خطر بسته‌ به تخصص دندانپزشک متفاوت است. به عنوان مثال، پريودونتيست‌ها (متخصصان لثه) بيشتر مستعد ابتلا به درد گردن، شانه، دست و مچ هستند اما دندانپزشک‌هاي عمومي بيشتر مستعد ابتلا به کمردرد و آسيب‌هاي گردني (به دليل قرار گرفتن در وضعيت‌هاي استاتيک طولاني‌مدت) هستند، ولي کمتر به عوارض ناشي از آسيب‌هاي حرکتي تکراري که در پريودونتيست‌ها وجود دارد مبتلا مي‌شوند. خم کردن سر به جلو در حين کار و به مدت طولاني يک حالت شايع در ميان دندانپزشکان است. خم شدن و قوز کردن دندانپزشک روي بيمار براي دستيابي به ديد بهتر در دهان بيمار موجب افزودن يک بار اضافي بر گردن مي‌شود. نتيجه طبيعي اين موضوع، بروز يک درد گردن است که به آن سندرم درد گردني گفته مي‌شود. اين سندرم مي‌تواند موجب بروز سردرد‌ و درد مزمن در عضلات گردن، شانه‌ها و کتف شود که حتي به بازو‌ها نيز انتشار مي‌يابد.

مسموميت با مواد دندانپزشکي
از همان زماني که جيوه در ترکيب مواد پرکننده دندان مورد استفاده قرار گرفت، يک علامت سوال بزرگ در مقابل آن به وجود آمد: «آيا اين ماده که از سمي‌ترين عناصر موجود در طبيعت به شمار مي‌رود، خطري براي بدن انسان دارد، يا نه؟» اگرچه امکان آزاد شدن جيوه از داخل آمالگام، که يکي از مواد پرکردني دندان هاست تقريبا وجود ندارد و از اين نظر خطري متوجه کساني که اقدام به ترميم دندان‌ها با آمالگام مي‌کنند، نيست؛ احتمال ايجاد مسموميت دندانپزشکان و دستيار آنها که هر روز چند ساعت با ترکيباتي نظير آمالگام سر و کار دارند، بسيار زياد است. اگرچه جيوه از راه پوست و بلع قابل جذب است، اما خطر اصلي با جذب آن از طريق استنشاق يا تنفس است.اگر ميزان جيوه در خون از ??? نانوگرم در ميلي ليتر بالاتر رود، علايم مسموميت آشکار مي‌شود.به دليل اينکه بخار جيوه، رنگ، طعم و بو ندارد، بنابراين کشف آن حتي در شرايطي که در بالاترين مقدار ممکن هم باشد، به راحتي ممکن نيست.اهميت خطر مسموميت با جيوه به حدي است که يک قطره خالص از آن مي‌تواند تمام هواي يک مطب با اندازه معمولي را اشباع کند. البته بايد تأکيد کرد که مقدار جيوه‌اي که در مطب‌هاي دندانپزشکي براي پرکردن دندان‌ها به کار مي‌رود، آن قدر نيست که چنين عوارضي برجاي بگذارد، اما رعايت اصول ايمني هم براي بيمار و هم دندانپزشک از ايجاد مشکلات بعدي پيشگيري مي‌کند

محافظت از مسموميت با جيوه
براي از بين بردن احتمال خطر مسموميت با جيوه هواي داخل مطب بايد به خوبي تهويه شود و تمام جيوه‌هاي اضافي نظير کپسول‌هاي مصرف‌شده و خرده‌هاي آمالگام که در حين متراکم کردن باقي مانده‌اند، بايد جمع‌آوري شوند و درون ظرف‌هاي نشکن که در آنها کاملا بسته مي‌شود، نگهداري شوند.عرضه بهداشتي جيوه توسط فروشندگان و توليدکنندگان و مصرف صحيح آن نقش بسيار مؤثري در جلوگيري از آلودگي محيط زيست دارد.خرده‌هاي
باقي‌مانده آمالگام و مواد آلوده به جيوه به هيچ وجه نبايد سوزانده شود. بنابراين نبايد آن را همراه با ساير زباله‌ها دور ريخت، چرا که ممکن است بعدها در نتيجه سوزانده شدن آن بخارهاي جيوه سبب آلودگي شوند.

تابش اشعه
راديوگرافي يکي از راهکارهاي تشخيصي در دندانپزشکي است. دندانپزشک و دستيار او به دليل حضور دايمي در مجاورت دستگاه راديوگرافي در معرض تابش ناخواسته اشعه ايکس هستند. براي حفاظت از تابش اشعه راهکارهايي نظير سرب‌کوبي ديوارهاي اتاق راديوگرافي يا تعبيه استندهاي سربي، تنظيم دوز تابش اشعه و رعايت فاصله مجاز پيشنهاد شده است که دندانپزشکان ملزم به رعايت آنها هستند. عوارض ناشي از تابش اشعه ايکس به دندانپزشکان شامل عوارض آستانه‌دار و بدون آستانه هستند. عوارض آستانه‌دار، اثرات قطعي ناشي از تابش دوز مشخصي از اشعه به فرد هستند، نظير ناهنجاري‌هاي کروموزومي و اثرات دهاني پس از راديوگرافي. عوارض بدون آستانه عوارض بلند مدت هستند، اما هيچ نسبتي با دوز اشعه ندارند نظير ابتلا به انواع سرطان‌ها.

آلودگي به خون آلوده
تعريف صحيح نيدل اِستيک شدن (Needle Stick) اين است که درحين انجام کار درماني يک سوزن توخالي مثل سوزن سرنگ که حاوي خون قابل مشاهده باشد در پوست فرو برود و خراش واضحي ايجاد کند. در صورت آلوده بودن خون به ويروس هپاتيت يا HIV احتمال ابتلا به بيماري هپاتيت يا ايدز فرد را تهديد مي‌کند. اين يکي از خطراتي است که هميشه متوجه دندانپزشکان و دستياران آنهاست. بيماران دندانپزشکي از اين حيث تقريبا در حاشيه امنيت قرار دارند؛ چراکه سر سوزن سرنگ بي‌حسي و تيغ جراحي از جمله وسايل يکبار مصرفي هستند که بدون شک پس از استفاده دور ريخته مي‌شوند و براي بيمار ديگري استفاده نمي‌شوند. در صورت فرو رفتن سرنگ در پوست، بايد تيتر آنتي‌بادي عليه هپاتيت در خون فرد چک شود. اگر نتيجه تيتر اين آزمايش بالاي 10 بود، هيچ مشکلي وجود ندارد، ولي اگر فرد ايمني نداشت يا قبلا واکسن نزده بود، بايد واکسن هپاتيت B و ايمونوگلوبولين ضد هپاتيت B به او تزريق کرد.

ابتلا به بيماري‌هاي عفوني
جدا از انتقال خوني برخي بيماري‌هاي ويروسي، دندانپزشکان ممکن است از طريق تنفس بزاق فرد آلوده به بيماري‌هاي عفوني نظير هپاتيت و سل مبتلا شوند. نکته نگران کننده در اين مورد آن است که در مورد بيماري هپاتيت نوع C، که يکي از انواع خطرناک هپاتيت است، هيچ راهکار پيشگيري و درماني مطمئني وجود ندارد. رعايت اصول ايمني نظير استفاده از ماسک، عينک محافظ و دستکش تنها راه پيشگيري از ابتلا به اين بيماري هاست.

لینک مطلب در هفته نامه سپید (با نام مستعار)